0

We willen geen ambachtelijke poffertjes

Bij de consumentenbond is ophef ontstaan over het gebruik van de term ‘ambachtelijk’. Blijkbaar voeren allerlei producten in supermarkten die benaming onterecht.

Het product dat als voorbeeld wordt genoemd: ‘Oma’s poffertjes’, uit een Nederlandse supermarktketen.  ‘Ambachtelijke poffertjes’.

‘We zijn benieuwd naar deze oma’, schrijft de Consumentenbond. Nou ben ik best bereid iets over haar te vertellen.

photo originally published on http://www.consumentenbond.nl/campagnes/kletsplaatjes/Oma%27s-poffertjes-van-Lidl/

foto oorspronkelijk gepubliceerd op website Consumentenbond

De oma van de poffertjes komt waarschijnlijk uit de tweede helft van de negentiende eeuw of het begin van de twintigste, aan haar kapje, jurk en schort te zien. Ongetwijfeld zal zij haar poffertjes met de hand hebben gebakken (tenzij ze ze van de kermis haalde, want had ze wel een poffertjesplaat in huis?). Tot zover ambachtelijk dus. Maar wat stopte ze erin?

Het graan en de melk die we op de verpakking van de poffertjes zien, zal deze oma niet zelf hebben verbouwd (kippen hield ze misschien wel, voor de eieren). Tarwebloem en boekweitmeel kwamen vaak van de meelfabriek, zeker voor wie in de stad woonde. Melk kwam van melkveebedrijven – poffertjes werden trouwens vaak met water in plaats van melk en zonder eieren gemaakt. Gist kwam bijvoorbeeld uit de brouwerij, een grootschalig bedrijf, en later uit gespecialiseeerde fabrieken. Boter, tot slot, werd vaak in fabrieken gemaakt, waarbij ook kleurstof niet werd geschuwd, terwijl veel huishoudens zich tot het goedkopere margarine wendden: ook al niet ambachtelijk.

De vraag rijst of consumenten ooit van een product als supermarktpoffertjes zouden verwachten dat het met de hand gemaakt is en op dezelfde manier als zij het thuis zouden doen. Zij snappen heus wel dat je voor handgebakken poffertjes naar de kermis moet. Op de verpakking staat ook niet ‘met de hand gemaakt’, dus gelogen wordt er niet. ‘Ambachtelijk’ blijft ondertussen een betrekkelijk vaag begrip, en de commercie zal het wel nooit zonder zulke vage kwalificaties zullen stellen (‘heerlijk’, ‘de beste’, ‘authentiek’…).

En als er blijkbaar vraag is naar het veel goedkopere product dat de supermarkt verkoopt, ondanks dat dat minder lekker is, dan moeten winkelbezoekers dat misschien zelf weten? Want het is alleen door schaalvergroting dat zo veel mensen tegenwoordig de keuze hebben uit zo veel verschillende etenswaar. Als alles nog ambachtelijk gebeurde, nam u vanochtend waarschijnlijk geen suiker in uw koffie (en las u geen krant), at u geen koekje bij de thee, dronk u geen pilsje na het werk en at u geen varkenslapje.

Het ambacht past niet in ons huidige voedingspatroon; kleinschaligheid niet bij de maat van de wereldbevolking. De consument lijdt daar niet direct onder; hooguit de poffertjesbakker.

Zie ook Geschiedenis van de techniek in Nederland, deel I,  de poffertjesfamiliegeschiedenis van Henk Werk en WikiDelft.

0

Change of minds: our drug ‘habit’ besieged from two sides at once

Read the papers, watch the news, and you witness a monumental change in the way we deal with psychoactive food stuffs.

This change manifests itself in two different ways.

On the one hand, the call for the legalization of cannabis is getting louder and louder. It forms part of a worldwide campaign to turn the ‘war on drugs’ into more effective means of breaking the power of drug barons and preventing and alleviating addiction, which also asks governments to consider the regulation of other types of recreational drug. This call is greatly aided by scientific studies that sort out the beneficial effects of drug use from the harmful effects, the more dangerous substances from the less dangerous, and the more sensible ways of consuming them from the more stupid ways. This is only possible because doing this kind of study in the first place is slowly gaining acceptance. In Britain for example, to publicly discuss consumption of hash has until recently been taboo. A show on Channel 4, based on research by Val Curran of UCL, shows this no longer to be the case now. (Coincidentally or not, at the time I visited their website a frozen-vegetable producer was advertising on it with the slogan ‘Stir your senses’.) In other countries, this process of acceptance has been going on for longer. In Uruguay, where both at-home and state-controlled production are now legal, it has even taken some definitive steps.

Interestingly, the same inquiring spirit has had quite the opposite effect on attitudes towards alcohol and nicotine, and to some extent even on caffeine. We are starting to get away from some of the deeply ingrained views on substances that made particularly alcohol a commonly accepted drug –  in many settings even an almost obligatory drug. Still, it firmly belongs in the category of ‘hard drugs’, in the sense that it induces physical dependence. The same applies to tobacco. This knowledge has been available for a long time (it is what I learnt at school), but state policies have only started to act on it more consistently over the past few years. In the Netherlands for instance, buying alcohol and drinking it in public have first been made illegal under age 16, and now up to age 18. Even though criminalisation is not necessarily the best remedy against the risks substances pose (this is the whole point of the cannabis story), at least these new policies give out a clear message that to drink and to smoke is no longer the norm, let alone a rule.

Our consumption habits are shifting. What we drink and smoke and sniff as a matter of course, is being challenged in the same way as the things we are not supposed to use. A knowledge that many people already possessed from experience, is now being formalized and improved by researchers. This article in the Lancet neatly summarizes current professional opinion about a range of substances and their harmfulness to both individuals and society. It shows how uninformed the legislation in most countries has been up till now. But, and this is the second important step, these researchers’ messages are now being listened to by politicians. Perhaps the generation of young Europeans that began (re)discovering certain drugs in the 1960s – drugs such as LSD and hash which have since been banned in most countries – are by now in a position to reassess this ban: as scientists, as intellectuals, as legislators. I am therefore optimistic (an unfashionable thing to be among historians) that this growing formal knowledge about the actual dangers of specific drugs will, during the coming years, continue to help reform law.

On a lighter note, this supermarket chain still ignores the dangers of two traditionally accepted drugs, in particular when combined:

Image033

If drinking gives you a headache, this may be the most effective way of selling painkillers in a supermarket.

Image034

Photos taken recently in British retail chain.